|
|
|
|
|

|
|
İNSAN HAKLARI
ÖZELLİKLERİ |
|
İnsan hakları,bireyin,insan
olmasi nedeniyle,doğustan sahip olduğu
haklardır.Kişilerin insan onuruna yakısır bir şekilde
yasamaları için mutlaka gereklidirler.
İnsan hakları, bilinen çok eski devirlerden beri, bir
takım yazarların,fikir adamlarının eserlerinde yer
bulmuslardır. Ancak insan haklarının asıl gelişmesi,
batıdaki, sanayileşme ve şehirleşme hareketi iledir.
Şehirleşme ile gelişen burjuvazinin, aristokrasi ile
mücadelesi, günümüzün insan haklarına ulasan yolu
açmıstır. 18.yüzyıl büyük filozoflarının eserlerinde
yer bulan "kisisel hak ve özgürlüklerle siyasal haklar"
bu yüzyılın sonundaki pek çok bildiri ile ilk defa
Dünya kamuoyuna ifade edilmislerdir.Bu bildirilerden
en önemlileri,"Fransiz Yurttas haklari bildirgesi
(1789),Amerikan vatandas haklari bildirgesi
(1776),Virginia haklar bildirgesidir.Böylece baslayan
insan haklarinin gelisimi halen devam etmektedir.Bu
kavram 21. yüzyilin en önemli kavrami olacaga
benzemektedir.
Günümüzde gündemde olan insan haklarinin tamami ayni
zamanda ortaya çikmis degildir.Bu açidan bakildiginda
üç kusak haktan bahsedilmektedir:
-
Birinci kusak haklar:"Kisi özgürlükleri
ve siyasal haklar "Bunlar öncelikle,iktidar
karsisinda ve diger kisiler karsisinda,bireyin
güvenligini ve özerkligini saglayan
haklardir.Kisinin kendisini gelistirmesine imkan
tanirlar.Baslicalari,Düsünce özgürlügü,ifade ve
iletisim özgürlügü,toplanma ve dernek özgürlügü,
katilim haklaridir.Temeli feodal düzene karsi
burjuvazinin yaptigi mücadeleye dayanir.Ilk olarak
ortaya bu haklar çikmistir.
-
Ikinci kusak
haklar:"Sosyal,iktisadi,kültürel haklar ve
özgürlükler" Sanayilesme ve sehirlesme sonucu ortaya
çikan burjuva sinifinin mücadeleleri nasil birinci
kusak haklari ortaya çikardiysa,19.yüzyilda yayginla-san isçi
sinifinin örgütlenmesi ve mücadeleleri de ikinci
kusak hakalrin ortaya çikisini saglamistir.Ki
bunlarin baslicalari,seçme seçilme ve siyasal
örgütlenme haklari,çalisma olanaklarinin
düzeltilmesi,is olanaklarinin yaratilmasi,toplumsal
güvenligin saglanmasi,sendika ve grev haklaridir.
-
Üçüncü kusak
haklar:"Çevre,gelisme ve baris haklari "Ikinci dünya
savasindan sonra,sömürgeciligin tasviyesi ve bilim
ve teknolojideki gelismelerle ortaya çikmislardir.Bu
haklara "dayanisma haklari" da denir.
İnsan haklarinin temel
özellikleri için sunlar söylenebilir
-
Insan haklari herkesin
haysiyetli bir yasam sürmesi için gerekli temel
manevi haklardir.
-
Bu
nedenle,evrensel,ayrilmaz,asli ve bölünmezdir.
-
Gerçeklesmeleri için
belirlenmeleri ve kurallastirilmalari gerekir.
-
Kamu gücünü kullananlarin
hukuki bir mesele olarak bunlara saygi göstermesi
gerekir.
-
Insan haklari bagimsiz
mahkemelerce korunmalidir.
-
Etkili olabilmesi için
insan haklarinin kanunlara geçirilmesi gerekir.
-
Insan haklarinin taninmasi
uluslararasi baris ve güvenlige temelden baglidir.
|
|
|
|
|
| |
|
|
| |
|
|