|
İnsan hakları; tüm insanların
hiçbir ayrım gözetmeksizin yalnızca insan oluşlarından
dolayı eşit, özgür ve onurlu yaşama hakkına sahip
olmasıdır. Herkes, cinsiyet, ırk, renk,din, dil, yaş,
tabiiyet, düşünce farkı, ulusal veya toplumsal köken,
zenginlik gibi fark olmaksızın kanun karşısında
eşittir.
Özgür bir şekilde düşüncelerini açıklamak, istediği
yere gitmek, yerleşmek, diğer insanlarla ve
makamlarıyla olan ilişkilerinde insanca ve hakça
muamele görmek, insanların günlük yaşamında farkına
varmadan yararlandığı haklardan bazılarıdır.
Can ve mal güvenliği, din ve vicdan özgürlüğü, düşünce
ve ifade özgürlüğü ve siyasi haklar gibi geleneksel
hak ve özgürlükler birinci kuşak, çalışma hakkı, adil
ve eşit ücret, insan haysiyetine yaraşır bir yaşam
düzeyine kavuşma hakkı ve sağlık hizmetlerinden
yararlanma hakkı gibi bir takım ekonomik ve sosyal
haklar da ikinci kuşak haklar olarak
adlandırılmaktadır. Teknolojik gelişmeye paralel
olarak temiz bir çevrede yaşama hakkı, bilgisayar
verilerine karşı özel hayatın korunmasını isteme hakkı,
sanat ve bilim özgürlüğü, tüketici hakkı, tıbbi ve
biyolojik gelişmelere karşı korunma hakkı gibi haklar
da üçüncü kuşak haklardır ve bu haklara ilişkin
kavramlar sürekli gelişmek göstermektedir.
İnsan haklarının temelini 10 Aralık 1948 tarihli İnsan
Hakları Evrensel Beyannamesi ile 04 Kasım 1950 tarihli
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi oluşturmaktadır.
Türkiye tarafından 1954'te onaylanmış olan ve iç
mevzuatımızın bir parçasını oluşturan Avrupa İnsan
Hakları Sözleşmesi, temel hak ve özgürlükleri: yaşama
hakkı, işkence, insanlık dışı veya küçültücü muamele
yasağı, kölelik ve zorla çalıştırma yasağı, kişi
özgürlüğü ve güvenliği, hak arama özgürlüğü ve adil
yargılanma hakkı, suç ve cezaların kanuniliği, özel
hayat, aile hayatı ve haberleşmenin gizliliği, düşünce,
din ve vicdan özgürlüğü, ifade özgürlüğü, toplantı,
dernek ve sendika kurma özgürlüğü, evlenme ve aile
kurma hakkı, şikayet hakkı, ayrım yapma yasağı olarak
belirlemiştir. Daha sonra toplum yaşamında meydana
gelen gelişmelere paralel olarak düzenlenen
protokollerle bu haklara: mülkiyet hakkı, eğitim ve
öğrenim hakkı, seçim hakkı, yerleşme ve seyahat
özgürlüğü gibi yeni haklar eklenmiştir.
|
