-
İnsanlık ailesinin tüm
üyelerinde bulunan onuru ve onların eşit ve ayrılmaz
haklarını tanımanın dünyada özgürlük, adalet ve
barisin temeli olduğunu,
-
İnsan haklarının
tanınmamasının ve hor görülmesinin insanlık
vicdanini yaralayan barbarca eylemlere yol açtığını,
korkudan ve yoksulluktan kurtulmuş insanların söz ve
inanç özgürlüğüne sahip olacakları bir dünyanın
herkesin en yüksek amacı olduğunun ilan edilmiş
bulunduğunu,
-
İnsanlık zorbalık ve baskıya
karsı son bir yol olarak ayaklanmaya başvurmak
zorunda bırakılmaması için, insan haklarının hukuk
düzeyinde korunması gerektiğini,
-
Uluslar arasında dostça
ilişkiler geliştirmeyi özendirmenin temel bir
zorunduk olduğunu,
-
Birleşmiş Milletler
haklarının Birleşmiş Milletler Antlaşmasında temel
insan haklarına, insan kişiliğinin onur ve değerine,
erkeklerle kadınların eşitliğine olan inançlarını
bir kere daha belirttiklerini ve sosyal gelişmeyi
sağlamaya, daha geniş bir özgürlük içinde daha iyi
yasam düzeyi oluşturmaya karar vermiş olduğunu,
-
Üye devletlerin Birleşmiş
Milletlerle işbirliği içinde, insan haklarına ve
temel özgürlüklere bütün dünyada saygı
gösterilmesinin sağlanmasını üstlenmiş olduklarını,
-
Bu hak ve özgürlükler
konusunda ortak bir anlayış oluşturmanın sözü edilen
üstlenmenin tam olarak gerçekleşmesi için büyük önem
taşıdığını göz önüne alarak,
Birleşmiş Milletler
Genel Kurulu,
İnsanlık topluluğunun bütün bireyleriyle
kuruluşlarının bu Bildirgeyi her zaman göz önünde
tutarak eğitim ve öğretim yoluyla bu hak ve
özgürlüklere saygıyı geliştirmeye, giderek artan
ulusal ve uluslararası önlemlerle gerek üye
devletlerin halkları ve gerekse bu devletlerin
yönetimi altındaki ülkeler halkları arasında bu
hakların dünyaca etkin olarak tanınmasını ve
uygulanmasını sağlamaya caba göstermeleri amacıyla tüm
halklar ve uluslar için ortak ideal ölçüleri
belirleyen bu İnsan Hakları Evrensel Bildirgesini ilan
eder.
Madde -1
Bütün
insanlar özgür, onur ve haklar bakımından eşit
doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler, birbirlerine
karsı kardeşlik anlayışıyla davranmalıdırlar.
Madde -2 Herkes,
irk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka bir
görüş, ulusal veya sosyal köken, mülkiyet, doğuş veya
herhangi başka bir ayrım gözetmeksizin bu Bildirge ile
ilan olunan bütün haklardan ve bütün özgürlüklerden
yararlanabilir.
Ayrıca, ister bağımsız olsun, ister vesayet altında
veya özerk olmayan ya da başka bir egemenlik
kısıtlamasına bağlı ülke yurttaşı olsun, bir kimse
hakkında, uyruğunda bulunduğu devlet veya ülkenin
siyasal, hukuksal veya uluslararası statüsü bakımından
hiçbir ayrım gözetilmeyecektir.
Madde -3 Yasamak,
özgürlük ve kişi güvenliği herkesin hakkıdır.
Madde -4 Hiç
kimse kölelik veya kulluk altında bulundurulamaz,
kölelik ve köle ticareti her türlü biçimde yasaktır.
Madde -5
Hiç
kimseye işkence yapılamaz, zalimce, insanlık dişi veya
onur kırıcı davranışlarda bulunulamaz ve ceza
verilemez.
Madde -6
Herkesin, her nerede olursa olsun, hukuksal
kişiliğinin tanınması hakkı vardır.
Madde -7
Herkes
yasa önünde eşittir ve ayrım gözetilmeksizin yasanın
korunmasından eşit olarak yararlanma hakkına sahiptir.
Herkesin bu Bildirgeye aykırı her turlu ayrım gözetici
isleme karsı ve böyle işlemler için yapılacak her
turlu kışkırtmaya karsı eşit korunma hakkı vardır.
Madde -8
Herkesin anayasa yada yasayla tanınmış temel haklarını
çiğneyen eylemlere karsı yetkili ulusal mahkemeler
eliyle etkin bir yargı yoluna başvurma hakkı vardır.
Madde -9 Hiç
kimse keyfi olarak yakalanamaz, tutuklanamaz ve sürgün
edilemez.
Madde -10
Herkesin, hak ve yükümlülükleri belirlenirken ve
kendisine bir suç yüklenirken, tam bir şekilde
davasının bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından
hakça ve acık olarak görülmesini istemeye hakkı vardır.
Madde -11.
-
Kendisine bir suç yüklenen
herkes, savunması için gerekli olan tüm güvencelerin
tanındığı acık bir yargılama sonunda, yasaya göre
suçlu olduğu saptanmadıkça, suçsuz sayılır.
-
Hiç kimse islendiği sırada
ulusal yada uluslararası hukuka göre bir suç
oluşturmayan herhangi bir eylem veya ihmalden dolayı
suçlu sayılamaz. Kimseye sucun islendiği sırada
uygulanabilecek olan cezadan daha ağır bir ceza
verilemez.
Madde -12
Kimsenin özel yaşamına, ailesine konutuna yada
haberleşmesine keyfi olarak karışılamaz, şeref ve
adına saldırılamaz. Herkesin bu gibi karışma ve
saldırılara karsı yasa tarafından korunmaya hakkı
vardır.
Madde -13.
-
Herkesin bir devletin
toprakları üzerinde serbestçe dolaşma ve oturma
hakkı vardır.
-
Herkes , kendi ülkesi de
dahil olmak üzere, herhangi bir ülkeden ayrılmak ve
ülkesine yeniden dönmek hakkına sahiptir.
Madde -14.
-
Herkesin zulüm altında başka
ülkelere sığınma ve sığınma olanaklarından
yararlanma hakkı vardır.
-
Gerçekten siyasal nitelik
taşımayan suçlardan veya Birleşmiş Milletlerin amaç
ve ülkelerine aykırı eylemlerden doğan kovuşturma
durumunda bu haktan yararlanılamaz.
Madde -15.
-
Herkesin bir yurttaşlığa
hakkı vardır.
-
Hicrimse keyfi olarak
yurttaşlığından veya yurttaşlığını değiştirme
hakkından yoksun bırakılamaz.
Madde -16.
-
Yetişkin her erkeğin ve
kadının , irk, yurttaşlık veya din bakımlarından
herhangi bir kısıtlamaya uğramaksızın evlenme ve
aile kurmaya hakkı vardır.
-
Evlenme sözleşmesi, ancak
evleneceklerin özgür ve tam iradeleriyle yapılır.
-
Aile, toplumun, doğal ve
temel unsurudur, toplum ve devlet tarafından korunur.
Madde -17.
-
Herkesin tek basına veya
başkalarıyla ortaklasa mülkiyet hakkı vardır.
-
Hicrimse keyfi olarak
mülkiyetinden yoksun bırakılamaz.
Madde -18
Herkesin düşünce, vicdan ve din özgürlüğüne hakkı
vardır. Bu hak, din veya topluca, acık olarak ya da
özel biçimde öğrenim, uygulama, ibadet ve dinsel
törenlerle açığa vurma özgürlüğünü içerir.
Madde -19
Herkesin düşünce ve anlatım özgürlüğüne hakkı vardır.
Bu hak düşüncelerinden dolayı rahatsız edilmemek, ülke
sınırları söz konusu olmaksızın, bilgi ve düşünceleri
her yoldan araştırmak, elde etmek ve yaymak hakkını
gerekli kılar.
Madde -20.
-
Herkesin silahsız ve
saldırısız toplanma, dernek kurma ve derneğe katılma
özgürlüğü vardır.
-
Hicrimse bir derneğe girmeye
zorlanamaz.
Madde -21.
-
Herkes, doğrudan veya
serbestçe seçilmiş temsilciler aracılığı ile
ülkesinin yönetimine katılma hakkına sahiptir.
-
Herkesin ülkesinin kamu
hizmetlerinden eşit olarak yararlanma hakkı vardır.
-
Halkın iradesi hükümet
otoritesinin temelidir. Bu irade, gizli veya
serbestliği sağlayacak benzeri bir yöntemle genel ve
eşit oy verme yoluyla yapılacak ve belirli
aralıklarla tekrarlanacak dürüst seçimlerle
belirlenir.
Madde -22
Herkesin, toplumun bir üyesi olarak, sosyal güvenliğe
hakkı vardır. Ulusal çabalarla ve uluslararası
işbirliği yoluyla ve her devletin örgütlenmesine ve
kaynaklarına göre, herkes onur ve kişiliğinin
serbestçe gelişim için gerekli olan ekonomik, sosyal
ve kültürel haklarının gerçekleştirilmesi hakkına
sahiptir.
Madde -23.
-
Herkesin çalışma, isini
serbestçe seçme, adaletli ve elverişli koşullarda
çalışma ve issizliğe karsı korunma hakkı vardır.
-
Herkesin, herhangi bir ayrım
gözetmeksizin, eşit is için eşit ücrete hakkı vardır.
-
Herkesin kendisi ve ailesi
için insan onuruna yaraşır ve gerekirse her turlu
sosyal koruma önlemleriyle desteklenmiş bir yasam
sağlayacak adil ve elverişli bir ücrete hakkı vardır.
-
Herkesin çıkarını korumak
için sendika kurma veya sendikaya Üye olma hakkı
vardır.
Madde -24
Herkesin dinlenmeye, eğlenmeye, özellikle çalışma
suresinin makul ölçüde sınırlandırılmasına ve belirli
dönemlerde ücretli izne çıkmaya hakkı vardır.
Madde -25.
-
Herkesin kendisinin ve
ailesinin sağlık ve refahı için beslenme, giyim,
konut ve tıbbi bakim hakkı vardır. Herkes, issizlik,
hastalık, sakatlık, dulluk, yaslılık ve kendi
iradesi dışındaki koşullardan doğan geçim sıkıntısı
durumunda güvenlik hakkına sahiptir.
-
Anaların ve çocukların özel
bakim ve yardim görme Hakları vardır. bütün çocuklar,
evlilik içi veya evlilik dişi doğmuş olsunlar, ayni
sosyal güvenceden yararlanırlar.
Madde -26.
-
Herkes eğitim hakkına
sahiptir. eğitim, en azından ilk ve temel eğitim
aşamasında parasızdır. İlköğretim zorunludur. Teknik
ve mesleksel eğitim herkese acıktır. yüksek öğretim,
yeteneklerine göre herkese tam bir eşitlikle acık
olmalıdır.
-
Eğitim insan kişiliğini tam
geliştirmeye ve insan haklarıyla temel özgürlüklere
saygıyı güçlendirmeye yönelik olmalıdır. eğitim,
bütün uluslar, ırklar ve dinsel topluluklar arasında
anlayış, hoşgörü ve dostluğu özendirmeli ve
Birleşmiş Milletlerin barışı koruma yolundaki
çalışmalarını geliştirmelidir.
-
Çocuklara verilecek eğitimin
turunu seçmek, öncelikle ana ve babanın hakkıdır.
Madde -27.
-
Herkes toplumun kültürel
yaşamına serbestçe katılma, güzel sanatlardan
yararlanma, bilimsel gelişmeye katılma ve bundan
yararlanma hakkına sahiptir.
-
Herkesin yaratıcısı olduğu
bilim, edebiyat ve sanat ürünlerinden doğan maddi ve
manevi çıkarlarının korunmasına hakkı vardır.
Madde -28
Herkesin bu Bildirgede öngörülen hak ve özgürlüklerin
gerçekleşeceği bir toplumsal ve uluslararası düzene
hakkı vardır.
Madde -29.
-
Herkesin, kişiliğinin
serbestçe ve tam gelişmesine olanak veren topluma
karsı ödevleri vardır.
-
Herkes haklarını kullanırken
ve özgürlüklerinden yararlanırken, başkalarının hak
ve özgürlüklerinin tanınması ve bunlara saygı
gösterilmesinin sağlanması ve demokratik bir
toplumda genel ahlak ve kamu düzeniyle genel refahın
gereklerinin karşılanması amacıyla yalnız yasayla
belirlenmiş sınırlamalara bağlı olur.
-
Bu hak ve özgürlükler hiçbir
koşulda Birleşmiş Milletlerin amaç ve ilkelerine
aykırı olarak kullanılamaz.
Madde -30 Bu
Bildirgenin hiçbir kuralı, herhangi bir devlet,
topluluk veya kişiye, burada açıklanan hak ve
özgürlüklerden herhangi birinin yok edilmesini
amaçlayan bir girişimde veya eylemde bulunma hakkını
verir biçimde yorumlanamaz.